لغت های گویش ترکی سنقری

 

 

لغت های گويش ترکی سنقری

غرض نقشی ست کز ما باز ماند

که هستی را نمی بيــنم بقائی

مگر صاحبدلی روزی به رحمت

کند در حال درويشان دعائی

با عرض پوزش از تمام کاستی ها :مجتبی ابراهيمی

 

آ بو	اين – ضمير اشاره نزديك
آلوغ	وجين كردن -
آبو هانیش	همين جاست – اين جاست
آاباجی ( آغا باجي )	خواهر بزرگ
ئابرا     ( آغا برادر )	برادر بزرگ
ئات	اسب –
ئال ماق	خريد
ئات	پرتاب کن- فعل امر ئاماق
ئاتل ماغ	پریدن
ئاچلن	آينده -
ئاچلمه لو	باز كردني
ایور ماغ	كشتن
ئاچلشن	خوشحال شدن
ئیو لماغ	مردن
ئاچوغ	باز
ئاچه لش ماغ	خوشحال شدن
ئاخر چور	ته تغاری
ئاخسر ماغ	عطسه زدن
ئاداش	برادر بزرگ
ئار	اسم -
ئار لو	نامدار
ئارپه	جو
ئارتم	افزودني
ئارتمیش	افزوني
ئارته در ماغ	ترقی کردن
ئارد	پشت
ئارد و ایوز	پشت و رو – دو رو
ئارشن	متر
ئارشن لماغ	اندازه گیری – مساحی کردن
ئارو	زنبور -
ئاروغ	لاغر		برهان قاطع
ئاره چی	میانجی
ئاره چی لوغ	میانجی گری
ئاره لوق	میانه
ئازه له شماغ	عشوه آمدن
ئاشوق	قاپ
ئاغاج	چوب
ئاغر	سنگین		برهان قاطع
ئاغشم	غروب
ئاغشم چاقی	غروب هنگام
ئاغوز	شير تازه
ئاق	سفید – خشتک
ئاقشم	غروب
ئال	پیشانی		جغتائی 29
ئالا در ماغ	فریب دادن
ئالات	فلفل
ئالاچق	کپر		کاشغری ج1-ص192
ئالت تای	زن
ئالم ساتم	خرید و فروش – معامله
ئالماغ	خریدن
ئالمه	سیب
ئالمه	نخر
ئاله ت	زير
ئانگوزان	آویزان
ئاواران لوغ	آباداني
ئاوس	آبستن -ئاپستان پهلوی		برهان
ئاون ماغ	تسكين پيدا كردن
ئای	ماه
ئایرین	مهتابی
ئایوزلش می
ئایوق	بیدار
ئایه در ماغ	بیدار کردن
ئلیو چه	آلو چه
ئیلاخ	ئيلاق
ئیو لو	مرده –جسد
ارخ	جوی – نهر		ارکیا – پهلوی
ارخ	نهر – جوي	اركيا پهلوي
ارخدرماغ	بازرسی بدنی
ارخه	تن
ارخه لوغ	پوشيدني
ارغه	فهمیده کاردان		برهان
ارکیی	نر
اروار	زن
اریو گ ءاغاجي	درخت زرد آلو
اریوگ	زرد آلو
اسراو	پري
اسغر ماغ	عطسه زدن
اشغ لوغ	روشنائي
اشق	روشن
اک ماغ	كاشتن
اک ملو	كاشتني
اکل ماغ	منتظر ماندن
اگی ری	كج
اگیری بگیری	كج و كوله
ال	دست
ال	دست		برهان –جغتائی 125
ال ات ماغ	سيلي زدن
ال ال ایله ماغ	دست دست كردن -
ال توت ماغ	مسخره كردن
ال توت ماغ	دست گرفتن
ال جی	دستكش
ال قوشی	عقاب
ال وه ال	دست بدست
الو کن	وجين گر
اله	رنگي
اله
اله بله	رنگارنگ
ال له گزر ماغ	دستگردانی
الی بوش	دست خالی – تهیدست – گدا
الیوز	صورت
امجی	پستان
ان جیو جک
انجل اسباب	بار و بنه		برهان
انجماغ	دریدن – پاره کردن
اوا ممه میش
اوت	آتش – قورت		برهان
اوت ماغ	قورت دادان
اوت ماغ :
اوجاغ	آتشدان		برهان جغتائی
اوخشی ماغ	پرسه کردن – سوک سرائی
اوخشی ین	نوحه گر
اور وا	اذوقه – غذا
اوراغ	داس
اوراغ
اورت ماغ	پوشانيدن
اورتن چی	ميانه – وسطي
اورتوگ	رختخواب
اورته	ميان
اورو سی	درب چوبي
اوری یانن	دلسوز
اوریی دو لو	دلتنگ
اوزن	دراز
اوس	بالا
اوسته	در بالا
اوسته اوسته	روي هم چيده شده
اوسگر ماغ	سرفه زدن
اوسگر مه	سرفه
اوسنه	بااي
اوشاغ	بچه		جغتائی 66
اوشاقانه	بچگانه
اوشقون	ريواس
اوغری	دزد
اوغل لوغ	دزدي
اوغل لوغ دوغل لوغ	ساخت و پاخت
اوغلاق	بزغاله
اوغلان	پسر بچه
اوغن ماغ	غش كردن
اوغن می	غشي
اوقوف	آگاهي
اولچی لوغ	خواستگار
اولماغ	شدن
اولممی	نشدني
اولممیش	نشدني – امكار
اولن	شدني
اوماج	گونه ای آش		برهان
اون	آرد – عدد ده
اون	حیله
اون چخار ماغ	حیله گری -
اوس يان	طرف بالا
اوسگر ماق	سرفه زدن
اووسی	بالائي
اوون ماغ	آرامش گرفتن
اویان	آن سو
اویچ	سه – عدد سه – پرواز كن
اه ری	درشت
ای شی	خر -
ای نی	گاو ماده
ایاغ	گام		برهان – جغتائی 90
ایاغ قاوی	كفش
ایاف یالن	پا پرهنه		برهان – جغتائی 98
ایت	سگ
ایت قرخماغ	سگ
ایت گوتنه دویشماغ	بد روز گاري
ایچی بوش	توخالي
ایر	شوهر
ایر لو	شوهردار
ایزله لیوگ	اسفند
ایسی	گرم
ایش	كار
ایش ور ماغ	كاركردني - كا
ایشاغه	پائين
ایکی جان لو	حامله
ایگده	سنجد
ایگنه	سوزن
ایلان	مار
ایمام ئاشی	آش نذري
ایمان هرده	دلمشغول -
ایو	خانه
ایو چماغ	پرواز كردن
ایو لو	مرده
ایوج	نوك – قله
ایوجه	بلند
ایوچن	پرنده
ایوری	دل
ایوری الزل ماغ	دلريسه رفتن
ایوری لو	شجاع – دلدار
ایوز	صد
ایوز	صد – رو – جهره
ایوز ایله ماغ	شرم حضور
ایوز توت ماغ	رو گرفتن
ایوز گه	غریبه
ایوزگ	انگشتر
ایوزماغ	شنا کردن
ایوزم	خودم
ایوزم	انگور
ایوزن	شنا گر مرغابی بزرگ		عربی – برهان
ایوزن چی	شناگر
ایوزه گیو لن	خوش منظر
ایوزه لیوگ	اسپند
ایوزی یو موروق	جهره عبوس
ایوکویرتمه	گريه هق هق
ایوگ	جلو
ایول ماغ	مردن
ایون ماغ	خيس شدن

قصه روز گار

 

 

 معامله به دين كردند

   چون برفتند، دين برفت

 قرن دوم ،

  معامله به وفا كردند چون برفتند

. وفا رفت

قرن سوم ،معامله به مروت كردند چون برفتند ، آنهم برفت

قرن ديگر معامله به حيا كردند چون برفتند ،حيا نماند

    اكنون معامله به رهبت كنند

محمد جرير طبري

 دیروز جمعه بود بقول خاتون شعر ایران فروغ عزیز

جمعه ساکت ،

 جمعه متروک .جمعه خالی ،

جمعه چون خمیازه های موذی کشدار

جمعه ساکت ، جمعه تسلیم

یاد بعد از ظهر فیلم تنگنای امیر نادری

. عجب جمه تلخی است جمعه با تابستان ۴۰درجه آنهم در سنقر توی ماه رمضان .اسب سرکش ذهن ما به سینمای تابستانی لاله زار نو

تنگنای امیر نادری . فرهاد تکرار نشدنی

جمعه ها سر نمیاد /نفسم درنیاد /کاش می بستم چشامو /این ازم بر نمی یاد

داره از ابر سیا خون می چکه / جمعه ها خون جای بارون می چکه

علی خوشدست فیلم تنکنای با گرافونی کهنه که بد من های فیلم

و کتک جانانه ای که ته کوچه بن بست و علی خوشدست جان می کند

از ته کوچه بیرون نزده پای پرده سینما برلیان و رضا  موتوری با دست های خون آلود فیلم و زندگی را در هم میریزد واقعیت و خیال ، فیلم و زندگی قاطی می شود .

مسعود کیمیایی و اسفندیار منفرد زاده و بهروز وثوقی و شهریار قنبری  

رهگذاران بلوار سوار بر موتور با تن زخمی

چشم هایم را می بندم توی گوشم صدا می نشیند ترا خدا بد بیاری را /پا د روزگاری را / مادرم اصلی کاری را ...........

و من می مانم و دل می ماند و باران گریه و پارک کارمند در بلور قطره های اشک در رنگین کمانی به نگین یاخاطره ها  می نشیند . آه می کشم و شاملو در گوشم زمزمه می کند

آی عشق چهره آبیت پیدا نیست

بیست و هشم تیر ماه ۱۳۹۲

برای زنده یاد موسی مرادی و مداد رنگی هایش

 

 

 

موسی را همشه دوست داشتم برای نجابتش و محمد پسرش و معصومیت ساکت و سرد و نقاشی ایش قشنگ و نقشه ای فرش وقتی مرد یاد پشت نوشته اتوبوسی افتادم که نوشته بود خوبان چرا در جوانی می میرند ؟

موسي و خراب هاي خاكي

     تابستان بود . زير تاق آسمان ، دست خواهش زمين به آسمان بلند بود . گرما مي باريد . برگ ها حرف بي باراني را با رنگ زرد مي گفتند . روح آب از بستر چشمه خاك به سر مي ريخت . ابر هاي سر گردان جسد لخت باران را با پا روي باد مي راند. لوطي ها به روستا كه مي رفتند عروسي نبود.پدر عروس و پدر داماد وعده عقد را زبر باران در يك روز ابري معلوم كرده بودند . نبمه هاي شب كه پدر بيدار بود بارو بنه را جمع كرد از سر و صداي بهم خوردن اثاثيه ها بچه ها بيدار شدند . پدر آنها را به سكوت فراخواند. از خانه كه بيرون آمدند فقط سايه ها شان بود كه آنها را بدرقه مي كرد. هركجا مي رفتند ماه نيز با آنها مي آمد . سايه ها شان آنها تنها مي گذاشت . صداي زوزه شغال ها روي صورت زن و بچه خط مي كشيد و با صداي نابهنگامي دلهر ه توي سينه نشست و مثل گلوله اي بود كه به پدر شليك مي شد و بعد از اينكه صدا مي نشست زن حال پدر را مي پرسيد .

     باد صبحگاهي بوي نان را از خورجين بيرون آورد و كوله پر از نان و پنير بود و سينه ها مثال پر غم از حسرت گام به گام به آنها مي آمد. از هفت رود پريدند اگر هفت پريدند اگر هفت كفش آهني هم داشتند تا حالا پاره گشته بود هفت اعصاي آهني را هم دور انداختند .در غروبي كبود ، چشمه اي كه آب آن رنگ مهرباني داشت آنها را به ميهماني دعوت كرد خستگي هايشان را خواب مانند مادر بزرگ غصه گو در آغوش گرفت . آنقدر خوابيدند وقتي كه خورشيد بيدار شد آنها هنوز در خواب بودند .

     خوشي بيدار شدن با آنها بود . بر خواستند خورشيد هم چشم هايش را باز كرد .رنگ مهتاب شب هنوز روي صورتشان مانده بود با كف مشتي از آب قنات خراب را از چهره هايشان شستند دست و پاهايشان را به مهرباني سپردند . لذت يك جرعه از آب هم با آنها بود . طعم شور نان و پنير و آب چشمه دلخوشي زندگي آنها شد پدر كنار چشمه نشسته بود كف مشتي اب برداشت و با دستانش و آب ، آئينه اي ساخت به سايه خودش نگاه كرد . موهايش را با انگشتان شانه كرد . آب از صورتش مي چكيد و عكس او را در آب چشمه در دايره مكررگم شد . قطره هاي آب از روي ابر هايش مي چكيد پس قطره كوه دالاخاني و ابر هاي بالاي قله را مثل عكس هاي قديمي قهوهاي و خاكستري رنگ مي ديديد و اسم بندري را که اوراز آن  پياده شد يادش آمد .چهل ويك سالگيش بود بلند شد روي كنار درختي نشست ماسه هاي نرم و آتش ماهيها همه برايش تازگي داشتند براي بچه تعريف مي كرد كه سوار قطاري كه شدم چهل سال قبل مي شد . از نخستين شهري كه گذشته بود ي پدريش را گفت . از همسايه ها و كس و كارش كه گريه مي كردند و او را مي بوسيدند . نگاهشان مثل ديروز نبود . اما از خنده خبري نبود . چراغ لامپ 40 شب و روز جاي پدر توي اتاق روشن بود و هي سوخت .

     واي حسن تا مرا ديد گريه مي كرد بعدش مرا مي بوسيد آن روزها رفتارها جور ديگري بود . آنها هر بار كه خانه ما مي آمد يك اسكناس دوتوماني توي جيبم مي گذاشت . چاي بوي تلخي مي داد . رنگ كسالت داشت . بوي دود آتش مي داد . پدر از روزهاي تبعيدي مي گفت از
ايستگاه هاي كه گذشته بود . ساك برزنتي سربازيش را باز كرد خاطرات او روي زمين ريخت سروان بايندر فرمانده آتشبار و آن سالي كه درياچه مريوان يخ زد.قهرماني و سيف وقاضي در توي مهاباد و كلماتي كه من گم مي كردم .

     ابروهايش توي هم رفته بود ابرهاي سياهي خاكستري روي كوه دالاخاني را پوشانده بود . يك برگ زرد رنگ خسته را بيرون آورد . مادرم آنرا گرفت از پدر پرسيد عكس سربازيته برگه پايان خدمت ، اسم – شهرت . مشخصه خال سياه روي گونه راست قد 194 رنگ چشم ميشي محل خدمت واحد آتشبار .

     پاهايمان پوتين هاي است دور زخمي مي كرد راه آن با آن خيلي سخت بود مخصوصاً هنگام حمله سيف له پسر اصغر و فتح اله بچه ملاير حسن جمالي ، جمشيد پسر استاد محبعلي . زخميهاي روي بازويش را نشان داد آن سال خيلي سرد بود داد كه مي زد رفيقت نمي شنيد . انگاری  تو هوا صدات يخ مي زد ...

     حرف هاي پدر مثل دانه هاي باران روي بچه مي ريخت .

     قطار از روي ريل مي گذشت ، تصويرهاي پيايي در پنجره هاي كوچه به قاب گرفته مي شد . پسر پرسيد پدر من در ايسگاه بودم . پدرم مكث كرد گفت نه پسرم تو ده سال قبل به دنيا آمدي .

     پسر يادش آمد . ساختمانش دو تا اتاق داشت سقفش تخته كوبي خباقي بود . چند رفه داشت توي رفه ها آفتاب لگن  چراغ زنبوري يك راديو قيلپس توي رفه ديگر يك بسته هفته نامه توفيق ، ديوان ين را ره عشقي يك سال ما هلام مكتب رسيدم . يك قرآن با رحل منبت كاري شده گل برگ بيدي اندازه گيسو آن وقت مادرش از تاقچه پائين ريخته بود . اتاق ها با چند تا ي قالي بازو بندي فرش شده بود .

     پدر عكس توي تاقچه را به پسر نشان داد تير بود شير . روي دوش مردم به نخست وزير رفت . حق يك ملت در دادگاه لاهه از انگليسي ها گرفت . جاي يك ملت حرف زد . عكس مثل غرور پدرم بود و يك تاريخ كوچك كه بچه ها آنرا پيدا نمي كردند به مرداد آنسال و مرداد امسال انت فرستاد . روستاي احمد آباد پس پدرم ازتمام شهر هاي دنيا بزرگتر بود چون به آن عكس ، مروشير مربوط مي شه .

     قطره هاي عرق از كن پدر پايين مي آمد . مادر و بچه ها كررنه كافي قطار را رد كرده بودند دو جعبه چوبي كه بار الاغ ها بود جعبه هاي پر از كله قند ، چاي ، تر ، چراغ ، زرد چوبه ، برنج پسر ياد روزهاي مي افتاد كه وقتي پدر مي گشت حلب عسل بود و تايچه گردو و پر از پول ، دفتر نسيه ها توي رفه طاقچه اتاق بود كنار عكس پدر .

     او و مادر كنار ضريح ، دست به سينه ايستاده بودند . توي عكس يك آهو و بچه اش هم ديده شدند . پدرموهايش سفيد شده بود صورت مادر شكسته . عكس اين را مي گفت با ديدن عكس پدر و مقايسه او با چهره كنوني پدر تلخي توي دل بچه مي نشست .

     آنروز خيلي راه رفته بودند . پاي درختي رسيدند . بارونيه را باز كردند تن شان بوي غريبي داشت پدر عين تنهاي بود آهي كشيد . باران تندي مي باريد آنها زير چتر برگ درخت ايستاده بود و قطره ها آب روي آنها مي چكيد . مردي از دور مي آمد آنها را صدا مي كرد به پاي ديوار كه اولين خانه روستا بود . آنها به ميهماني سايه ديوار بود باد گيسوي درخت را شانه مي كرد . مرد دستهايش را باز كرد انگشت هايش مداد رنگي بود . با آنها يك رنگين كمان ساخت . يك عروسك يك پرنده يك آئينه كوچك نيلي ، چند عدد لاك پشت و پرنده . آنها را روي كاغذ شطرنجي مدرسه كودكي اش ريخت با كيته هاي سبز و گنلوله دار قابي ساخت .

     چشما روئي در وسط انداخت تا كسي دختر قالي باف را چشم زخم نزد يك دستبو براي قلب هاي دختران عاشق كه نرم آنها رنگ سرخ زده بود چند درخت چنار با آسمان آبي در حاشيه قالي طرح عبد الهي ريخت چند ترنج براي زخم دست هاي ترك خورده بافنده را رنگ زد . بافند ها تشنه بود . پسر چتري برداشت و آنرا چرخ زد . دختران بافنده از تشنگي له له مي زدند يك دنيا ماهي در قاب ماهي بيماري ريخت آب سرزير شد . ماهي ها به كف قالي حسين آباد گريختند. دختران بافند به سرو روي همديگر آب مي پاشيدند . ماهي به باران و مداد رنگي به رنگين كمان آب مي پاشيد و دار قالي خانه اي كوچك براي موسي پسر آفتاب شد .

     صداي معرفه مي آمد . صداي ضربه هاي کرکيت هاي فلزي قالي كوبي . رنگ كوبي و كبري دختر و حسن در لابلاي نامه هاي رنگي زرد شد و گم شد كف قالي .

     مرغ و خروس ها روي نرده چوبي توي حياط نشسته بودند . سايه چنار ها جاده را خط خطي كرده بود . جلوتر از آنها دختر كوچكي روستاي گوساله اي را به دنبالش مي كشيد . از كوچه روستا گذشت ميخ افسار گوساله را پاي چشمه محكم به زمين كوبيد يك بغل علف آورد و گاو را به مهيماني سبز ها برد و با گل رس خيس كنار چشمه عروسك هاي گلي ساخت و با چوب روي صورتش را خط مي انداخت عكس لب ها را بر جسته مي كرد و با گلبرگ سرخ شقايق ها براي عروسك گلي ، روسري درست مي كرد و دستهاي گلي اش را توي آب چشمه شست صورتش را توي آئينه آب ديد . لباس سفيد توري روي سرش . گاراژ خيابان گاراژ كرمانشاه بود جلو مغازه طلا فروشي ايستاده بود و انگشتر طلا را بر انگشته كوچكش كرد . دستهايشش گلي بود افسار گوساله را به دست خواهرش سودابه داده بود ياد سودابه افتاد سيد جواد صيغه عقد او را خواند پسر عليقيلبخند زد . و بسته شيرني را شاگرد دختر خانه باز كرد و به ميهمانها تعارف كرد .

     خرمن گندم را جمع كرده بود فقط كاه بيرون مانده بود صحراي بوي پائيز مي داد . باد دشت را پاك مي كرد و جاي پاي باران مي رفت . طبق ميوه فروش طواف بوي زال زالك مي داد . به هاي رسيده هوس جعبه مي گيرند . گلهاي كاني چشم انتظار شاگرد مدرسه ها بو دند . ابر هاي سياه آرام آرام كوه دالا خاني را فرا گرفت بود شهر اندوه انبوه ابر ها گم مي شد . كوچه لبريز از شادي بود لذت نمره بيست درس املاء با شاگرد مدرسه بود دفتر چه رياضي را صد آفرين قلقك مي داد . عكس نقاشي شده سگ دفتر بي خط عو عو مي كرد پسر مي خنديد . ابر برق زد . صاعقه صداي مي كرد . غمبارش كه آغاز شده بود ادامه داشت بالا آواز كبوتر ها در پارك شهر مي پيچيد . پسر لبخند مي زد پدر دست به سر پسر كشيد . صورت زنش را نگاه كرد زير نور آفتاب و از دست پره سياه شده بود چرخ جاده آب در زير جير جير مي كرد . ماهي هاي قالبي اب را تنفس مي كردند . تن خسته شان خراب را بي خراست پدر انگشت شصت پايش را كه از جوراب را بيرون زده بود به زن نشان داد بوي عرق پاره ها زن را پر كرد دستهايش كه زخميجاي زنجير داشت . خاطره شن و خارهاي تيز كف پايش را از جوراب بيداد كرد . دختر چشم هايش راه ليه  كم كم به نور عادت كرد . سايه درخت نارون را سفره كردند مادر نان و پنير آماده كرد و توي سفره گذاشت . پدر براي داشتن ميهمان يك همراه آه كشيد از ته دل . از ظهر قنات صدائي بيرون آمد .

     مردي با قد بلند كت و شلوار طوسي . از چشمه بيرون آمد و سلام كرد با پدر دست داد . گفت مرا صدا كردي ؟

     پدرم با آقا احوالپرسي كرد . چرا بيرون نشسته ايد ما را به خانه خودش دعوت كرد امشب باران مي آيد ؟

     دست پدرم را گرفت او را جلوتر از خود انداخت پدر ترسيده بود ما هم مثل او بي هيچ وسويه تسليم او شديم . ها هم ما هم پشت سر آنها مي رفتيم سنگ چين كاريز رسيديم داخل كوچه تنگ قنات شديم آب همه     پهن شده بود روي باله ليز ماهي پا مي گذاشتيم و عبور مي كرديم حباب روشن و نوراني از آب برخاسته و پخش مي شدند خيلي كه رقيه به رود خانه اي رسيدند در چوبي بزرگ با گل ميخي هاي آهني قهوه اي روي كيته سر در سفالي آبي رنگ بارق الباب دلهايشان درا كسي باز كرد . پرسيد كي با چشمانمان آشنائي داريم . مهرباني آمد در را باز كرد زنش بود دندانهايش مرواريد چادري با گلهاي هلو كه بوي نيايش مي داد . بوي پونه را مي داد .     

 

یادداشت روزانه

 

 

برای زنده یاد آقا رضا ایزدی که گوشه کتاب راز نوشته بود دل    و شیشه ...  قانون برای شکستن ساخته شده اند

            نمی دانم چرا امروز حرف مرگ یقه ام را گرفته یاد جمله بزرگی می افتم که فرموده است مرگ پایان زندگی نیست ، گم شده در پیج جاده ای است که دیگر مارا نمی بینند .و بدرستی بسیار تلخ و ای رااسیتن است که مرگ چقدر درد ناک است که که گاهی به سروقتت بیاید که درختان آلبالو کوچه باغ های ایوچ دیرمان تازه رسیده باشند .

هوای سنقر امروز عبار آلود است مثل هوای دل ما . این همه اعلامیه مرگ روی دیوار های سنقر ، پس زندگی کچاست ؟ صدای نوحه حجت صدری و کربلای احسان جهانگیری و خلوت خیابان های که چهل سال است دکاندارانش همانها هستتند مگر مرگ تعویض شان کرده باشد .

اذان میدهند به فروغ فرخزاد اقتدا  می کنم .

آه ، خدایا من چقدر تنهایم

مثل کودکی که هندسه را دیوانه وار دوست می دارد

تنهایی که گفتم حمید مصدق عزیر که فرمود من به اندازه زیبایی تو تنهاییم و من به اندازه تنهای من خوشبختی

فروغ خوب که دریچه را به من داده تا از آن به ازدهام کوچه مرد خوشبخت بنگرم

ترکی می خو انم

 ایوجه داغلار باشنه سسلرم سنی              سر کوه بلند   صدایت میزنم

گوسکم اوسنه بسلرم سنی                       ترا به سینه بند می زنم

آی ایوجه داعلار                                     ای کوه ای بلند       

 قار یاغدی باغلار                                 باغ ها را برف پوشنده است     

 من غریب ایو لم داد مسلمان لار             مندر غریبی مردم ، اهای مسلمان ها بدانید

سنقر کم به کوهستان الاخانی می نگرم صدای آب طغیان کرده بهارن چشمه سراب در گوش می پیچد

روز ها رفتنی اند

رود ها در گذر

کوه ها ماندنیند

در توز تپه جان احمد دلم را بخاک بسپار

دوشنبه ساعت ۱۳ و پانزده دقیقه

 

 

داستانک ها

 

 

اگر این را ننویسم چه بنویسم از سردلتنگی . گاهی مسافرتی می رویم ناخوش میگذرد می گوییم سفر خوشی نبود . میهمانی میرویم . چیزی روی میدهی . آخرش میگوییم میهمانی خوبی نبود. اکنون که در این دنیا ایستاده ایم . . مااند مساغری در ترمینال چشم براه اتوبوسی که سوار شوییم . جایی دیگر برویم . در صندلی فروفته دست زیر چانه می گوییم . برای مان دنیای خوبی زندگی خوبی نبود تا روزی دیگر

 

 

پرنده

===========

پرنده لب بام  به  آسمان می نگریست از چشمانش بیقراری می ریخت .زن  پنجره را باز کرد , کبوتر را دید .

یک مشت برنج پای پای بوته گل های داوودی ریخت یک کاسه آب هم کنار باغچه گذاشت . او یک ساعت پیش که کوچه را جارو می کرد . مردی را دید که با تفنگ از کوچه گذشت .

 

نی نی

=========

نوزاد را میهمانان یک بیک در اغوش می گرفتند . یکی گفت چشم های عسلی اش به مادرش رفته . اون یکی گفت صورت گردش عینهو عمه شه زن دیگری گفت اینشاالله شکم سومش پسر باشه

.خستگی جشن هفته توی تن شان بود آن شب پدر و مادر و خواهری زودتر از همیشه خوابیدند  نی نی هم توی رختحوابش به خواب رفت . فردای آن روز وقتی مادر بیدار شد. نی نی توی رختخوابش نبود . هنوز هم مادر  نمی داند نی نی چرا اینقد زود از دنیای ما رفت .

تنهائی

=========

سرمای پائیز از پنجره توی اتاق می ریخت شب ها خیلی سرد می شد . بخاری را توی گوشه اتاق گذاشتند زن گفت خاطر جمع شد امشب یگه سردمان نمی شه

 زن آنسوی بخاری و مرد این طرف بخاری می نشتند . بخاری نقتی انگاری یک کوه بود که این دو دره را از هم جدا می کرد . تا اردیبهشت ماه شبها پشت بخاری قایم می شدند دلخوشی هر دو هم این بود

بهار که شد بخاری را برداشتند روبروی هم که نشستند زن گفت چقدر دلتنگ بودیم

 

                                                     

مرداب

===============

چهار شبانه روز بود نه زن حرف می زد و نه مرد حوصله گفتگو داشت روز پنجم سفره را پهن کردند نان توی سفره نبود دیگ برنج و بشقاب ها و خورشت توی کاسه جای نان خالی خالی بود

مرد گفت صبحی که بیدار شدم می گفتی نان نداریم  . زن حرفی نزد مرد منظر جواب ماند . تلفن زگ زد . زن بلند شد گوشی را برداشت نیم ساعت حرف زد خورشت سرد شد ومرد  برنج را قاشق نزده دوباره توی قابلمه ریخت پای بخار دراز کشید

 نیم ساعت بعد دو پرستار مرد با برانکاو جنازه مرد را توی آمبولانس گذاشتند .

 

معما

============

 

     کودک اسلحه پلاستیکی را محکم با دو دستش گرفت . خودش را تا پای دیوار رسانید پشت تیر سیمانی چراغ برق سنگر گرفت و لوله تفنگ را به سوی کوچه که خالی بود گرفت کودک شلیک کرد از پشت تیر برق نگاه کرد بوی باروت کوچه را پر کرده بود و مردی وسط کوچهداشت نفس نفس می زد خون از سینه اش به کوچه می ریخت پرتقال  نارنگی و سیب از نایلون بیرون می ریخت از از بالی سر مرد به طرف جوی آب قل می خورد کودک به نعش نگاه کرد . دستی روی چشم هایش کشید نعش خودش بود . گرمای خون را از زیر کتفش بدنش را داغ می کرد . ب مردی که بالای سرش ایستاده بود نگاه کرد دو پاکت پر از پرتقال و سیب با چشم ای حدقه در رفته از پشت سر به مردی نگاه می کرد که به سوی ته کوچه  می رفت

 

 

 

 

مادر بهروز

================

در باز بود . زنگ نزد . منتظر آمدن بهروز نشد . تو.ی حیاط که رفت صدای گریه می آمد . اطز طبقه بالا بود خانه بهروز بود از پله ها بالا رفت . بیمار بر توی ایوان چیزیش توی آن خوابیده بود و پتوئی رویش انداخته بودند . ایرج از پنجره توی اتاق نگاه کرد . یک رختخواب پهن شده میان اتاق یک نایلون دارو و یک شیشه آب و چراغ گرد سوز بالای بستر می سوخت . عمه بهروز پیران زرد رنگ اورا از تنش بیرون آورد و پیراهن مشکی را تن بهروز پوشاند

 

 

 

 

 

اشک

 

به مرد نگاه كرد . اندوه تلخی توی چشم هایش بود .آرام آرام از چشمهايش روي گونه هاي خيسش مي لغزيد .اشك دلش به حال مرد سوخت  برخاست و چشمهايش را پاك كرد

 

 

 

عصرانه

 

 

 

در ساعت 9 عصر

 ساعت شنی انتظار

 به ارامی تهی می شود

خستگی با پاکت میوه و چند نایلون شیر

 پا به اشپز خانه می گذارد

 در ساعت 9 دیگر منظر کسی نیستی

 حجم اندوه از روی برگ گل های حیلط گریه آواز تنهائی است

دیدن بوته انگور

 لیوان شیر

 سمت گریه را به تو نشان می دهد

بامداد کلمه خدا حافظی زیر درگاه خانه بود

 که از پله بالا می آمد

 و توبودی با کابین آسانسور به پائین می رفتی

 

ضرب المثل ها به گویش ترکی سنقری

سونقور آغزيندا توركجه آتا-آنا سؤزلرى٬ سؤزجوكلر٬ دئييملر

تكواژه ها٬ ضرب المثل ها٬ كنايه ها به گويش سنقرى زبان تركى

h
منبع اصلى-آنا قايناق: تاك ماجه لر- مجتبي ابراهيمي-ايل- سال ١٣٥٥

اؤلچوت توركجه قارشيليقلارى-معادلها به تركى معيار: مهران بهارى
فارسجا چئويريلر- ترجمه فارسى: مجتبى ابراهيمى٬ اميراسلان حدادى٬ مهران بهارى٬ سعید قبادی

سؤزوموز
-------------------------------------------------------------------------------

آت آلمه مي٫ آخور باغلىياو (آت آلماميش٬ آخير باغلايير) هنوز اسب نخريده٫ آخور مىسازد.
آت مینه نینی تانیر (آت مينه نينى تانييير) اسب سوارش را می شناسد
آته مینه نونی٬ دون گيدره نو (آت مينه نين٬ دون گييه نيندير) اسب مال كسى است كه سوارش مىشود٬ لباس مال كسى كه مىپوشد
آته لن دوشه ر (آتيلان دوشه ر) كسي كه بپرد سرانجام مي افتد.
آج آرم٬ داش ده ییر (آج آدام٬ داش دا يييه ر) آدم گرسنه سنگ را هم می خورد
آجنه ايت غرخاوري (آجيندان ايت قيرخيردى) از گرسنگي پشم سگ مي چيند
آچلمه میش سفره بیر عيبي وار٫ آچلن سفره نو مين بير (آچيلماميش سوفرا بير عئيبى وار٫ آچيلان سوفرانين مين بير) سفره باز نشده يك عيب دارد و سفره پهن شده هزار و يكي
آرپه اکن٬ بوغده درمز (آرپا اكه ن٬ بوغدا درمز) کسی که جو می کارد گندم درو نمی کند
آرمو آلنه هر نمه یازمیشله٬ ایله اوری (آدامين آلنينا هر نمه يازميشلار٬ ائله اودور) بر پیشانی هر کس هر چه بنویسند همانست
آغ ايتو، غره گوني (آغ ايتين٫ قارا گونه) روز سياه براي سگ سفيد
آغيرمین باشه٬ دسمال باغله مزله (آغريمايان باشا٬ دسمال باغلامازلار) سري كه درد نمي كند دستمال نمي بندند
آق تف گورنه٫ اونه خيال ايكي قرانلوقدي (آغ توپورجك گؤره نده٫ اونا خيال ايكى قيرانليقدير) تف سفید كه ببيند فكر مىكند دو ريالي ست
آق يارمه٬ قره گونیچىري (آغ يارما٬ قارا گون اوچوندور) بلغور سفيد يراي روزهاي سياه مي باشد
آقاج گورنه، هيز ايت قاچر (آغاج گؤره نده٫ هيز ايت قاچار) سگ هرزه چوب كه ببيند فرار مي كند
آل آپارميش آل او را برده است (آل=صورت موهوم و خيالى كه به چشم انسان تنها در شب يا زن حامله ديده مىشود)
آورو بهار گيوگتي ديولي٫ كه دواره گيوگره (آبرى باهار گؤىاوتو دئييل كى دوباره = گئنه گؤيه ره) آبرو سبزه بهاري نيست كه دوباره سبز كند
آوروني يه مي، حياني سيچمي (آبرينى يئميش٫ حيانى سيچميش) آبرو را قورت داده و حيا را دفع كرده است
-------------------------------------------------------------------------------------

 

ادامه نوشته

آخ

 

پيشكش به ايرج حقيقي ياور روز هاي بيكسي ام كه در غربتخانه زادگاهم بمثل دوست صمميمي ام؛ رنج هيچگاه تنهايم نگذاشت

پيشكش به پدرم

 به خاطر رنجي كه صبورانه بجان خريد

 به خاطر عشقش به خدا و انسان

 بخاطر سكوتش كه در شكست هاي مكررآموخته بود

 

   

ادامه نوشته